Παρασκευή, 16 Απριλίου 2010

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΔΗΛΙΟΥ

Κατά το έβδομο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου το 424/3 π.Χ., οι Αθηναίοι σχεδίασαν επίθεση από τρεις πλευρές εναντίον των Βοιωτών. Στόχος τους ήταν να αποκτήσουν μια βάση εξόρμησης στα σύνορα Αττικής-Βοιωτίας, στο Δήλιον και ταυτόχρονα να δημιουργήσουν ένα καταφύγιο για τους δημοκρατικούς Βοιωτούς. Σύμφωνα με το σχέδιο, οι δημοκρατικοί εξόριστοι του Ορχομενού και οι Φωκείς θα κατελάμβαναν τη Χαιρώνεια, ο στρατηγός Δημοσθένης θα έπλεε από τη Ναύπακτο και θα κατελάμβανε τις Σίφες, επίνειο των Θεσπιών, και ο στρατός με αρχηγό τον Ιπποκράτη θα κατελάμβανε το Δήλιον (σημερινό Δήλεσι), επίνειο της Τανάγρας και Ιερό του Απόλλωνος Δηλίου.
Ωστόσο, το σχέδιο αυτό προδόθηκε και ναυάγησε, προτού ακόμη εφαρμοσθεί. Ο Δημοσθένης έφτασε νωρίτερα στις Σίφες, οι οποίες δεν παραδόθηκαν, και η επιχείρηση εναντίον της Χαιρώνειας δεν πραγματοποιήθηκε, διότι οι εξόριστοι δημοκρατικοί φοβήθηκαν να κινηθούν. Μόνον ο Ιπποκράτης κατέλαβε το Δήλιον, σύμφωνα με το σχέδιο.
Η αντίδραση των αρχηγών της Βοιωτικής Ομοσπονδίας υπήρξε άμεση. Έξω από το Δήλιον δόθηκε φονική μάχη, η οποία αρχικά υπήρξε αμφίρροπη. Οι Αθηναίοι κατάφεραν να κυκλώσουν το αριστερό σκέλος της βοιωτικής παρατάξεως και να φονεύσουν πολλούς από τους γενναία αγωνιζόμενους Θεσπιείς, «το άνθος» της πόλεως κατά τον Θουκυδίδη. Αντίθετα, στο δεξιό σκέλος υπερίσχυσαν οι Θηβαίοι, οι οποίοι, με αρχηγό τον Βοιωτάρχη Παγώνδα, έδωσαν τελικά την οριστική τροπή στη μάχη, με αποτέλεσμα να υποστούν οι Αθηναίοι τη μεγαλύτερη, μετά από την Κορώνεια, ήττα. Ένας από τους Αθηναίους πολεμιστές που κατάφεραν να διαφύγουν σώοι από το πεδίο της μάχης ήταν και ο φιλόσοφος Σωκράτης.
Ονόματα πεσσόντων στη μάχη του Δηλίου το 424 π.Χ. χαραγμένα στο επιτύμβιο βάθρο.
Η μάχη του Δηλίου έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της πολεμικής τακτικής, διότι σ’ αυτήν εφαρμόστηκε για πρώτη φορά η «λοξή φάλαγγα», την οποία τελειοποίησε πολύ αργότερα ο Επαμεινώνδας.
Οι νεκροί Βοιωτοί τάφηκαν με τιμές σε πολυάνδρια, στις Θεσπιές και την Τανάγρα : σε επιτύμβιο κυβόλιθο από γκρίζο ασβεστόλιθο, ο οποίος θεωρείται ότι αποτελούσε τμήμα του πολυανδρίου της Τανάγρας, αναγράφονται σε τέσσερις στήλες τα ονόματα 61 Ταναγραίων και 2 Ερετριέων πεσσόντων στη μάχη (βλ. μεταγραφή της επιγραφής). Σε Ταναγραίους πολεμιστές της μάχης αποδίδονται και δύο από τις επιτύμβιες στήλες από μαύρο ασβεστόλιθο, με εγχάρακτες παραστάσεις, -του Σαυγένους και του Κοιράνου-, οι οποίες κατασκευάστηκαν σε θηβαϊκό εργαστήριο και εκτίθενται στο Μουσείο Θηβών (βλ. σχέδιο).

2 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Εξαιρετικό κείμενο. Μπράβο για άλλη μια φορά!!!
ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Έρμος Καστριώτης είπε...

Καλησπέρα,

Πρέπει να σας πω ότι πρόσεξα το άρθρο δια του ιστότοπου Λεονταρίου δείγμα κι αυτό της καλής εντοπίας διαπλοκής!

Καταρχήν θα ήθελα να μάθω τον συντάκτη για να τον συγχαρώ και με την σειρά μου να διατυπώσω τις εξής παρατηρήσεις - απορίες:

- Από τα μαθητικά μου χρόνια θυμάμαι ότι πάντα οι Θεσπιείς ήταν Δημοκρατικοί και σύμμαχοι των Αθηναίων. Τι συνέβη κι άλλαξαν τόσο πολύ τα πράγματα και βρέθηκαν στο Δήλιο απέναντι τους; Ευχαρίστως θα δεχτώ την παραπομπή σε ιστορικό σύγγραμμα που εξηγεί τα καθέκαστα για να μην χάνουμε σε χρόνο και χώρο.

- Τα ονόματα στην πλάκα μου θύμισαν χαρτιά με ονόματα αγαπημένων νεκρών που οι γυναίκες μας δίνουν στον παππά μαζί με το πρόσφορο να τα μνημονεύσει στα διάφορα Ψυχοσάββατα. Εδώ αναγράφονται περίπου 58 πεσόντες και τα μόνα κοινά ονόματα είναι ο Απολλόδωρος και ο Ερετριεύς. Δεν αναφέρονται άλλα χαρακτηριστικά (πατρώνυμα). Μήπως θα τους αναγνώριζαν από την σειρά γραφής στην στήλη; Μήπως η κάθε στήλη από τις συνολικά τέσσερεις αναλογεί σε αντίστοιχες στρατιωτικές ομάδες – διμοιρίες ή λοχους;

- Σε ότι αφορά την γλώσσα γραφής πρόσεξα ότι δεν υπάρχει το Ωμέγα, και το Θήτα (είναι τυχαίο;) ενώ δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω το Ξι από το Χι.

- Τέλος, σημείωσα ότι τα ονόματα προφέρονται στην σύγχρονη εποχή με τον τρόπο που τα προφέρουν οι Δυτικοί (Άγγλοι, Γερμανοί). Μήπως αυτοί είναι πιο κοντά στην φωνητική αποτύπωση του αρχαίου λόγου από εμάς; Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τους χαρίζουμε τους ντόπιους νεκρούς μας στους φωτισμένους της Εσπερίας!

Θα ήμουν ευγνώμων για τις σιυεκρινήσεις!