Πέμπτη, 13 Σεπτεμβρίου 2012

Προβληματισμοί και προτάσεις διάσωσης-ανάδειξης προϊστορικού τύμβου και οικίας από ωμοπλίνθους στο πλαίσιο των εργασιών της επανέκθεσης του μουσείου Θήβας


Νίκος Στεργίου - Χάρης Γεωργιάδης
Συντηρητές αρχαιοτήτων - Εργασίες επανέκθεσης νέου μουσείου Θηβών - ΕΣΠΑ 2007 - 2013

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΣΩΣΗΣ - ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ 
ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΥ (ΠΕ ΙΙ) ΤΥΜΒΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΣ ΑΠΟ ΩΜΟΠΛΙΝΘΟΥΣ

Η ανακοίνωση έγινε τον περασμένο Μάρτιο, στα πλαίσια της 4ης Αρχαιλογικής Συνάντησης Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδας 2009-2011, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βόλος.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Στον αρχαιολογικό χώρο όπισθεν του Μουσείου Θηβών, σώζονται ωμόπλινθοι στην ανωδομή των Π.Ε. ΙΙ αψιδωτού κτιρίου και περιβόλου. Στο αψιδωτό κτίριο η πλίνθινη ανωδομή διατηρείται
πάνω από τη λίθινη θεμελίωση, έως και σε 1,30 μ. ύψος. Ο περίβολος του κτιρίου έχει πλίνθινη ανωδομή με ύψος πάνω από 3μ., πάνω σε λίθινα άνδηρα. Στα τέλη της ΠΕ ΙΙ - φάσης Λευκαντί, ο
χώρος καλύφθηκε με έναν ιδιαίτερα επιμελημένης κατασκευής τύμβο από ωμόπλινθους, χτισμένους κατά κανονικές σειρές, σε έκταση γύρω στα 800 τ.μ. Οι διαστάσεις των ωμόπλινθων, που είχαν
κατασκευαστεί σε καλούπια, ποικίλλουν από 0.40x0.20, έως 0.52x0.26μ. Το σχήμα του τύμβου φαίνεται ότι ήταν πιθανόν ελλειψοειδές.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ
Μετά την ολοκλήρωση της ανασκαφής (1999), οι αρχαιότητες καταχώθηκαν. Ο λόγος ήταν η καλύτερη δυνατή προστασία των μνημείων in situ κατά τη διάρκεια των εργασιών για την ανέγερση
του νέου μουσείου, που θα ακολουθούσε της ανασκαφής. Η μέθοδος κατάχωσης που χρησιμοποιήθηκε ήταν η εξής: τοποθέτηση γεωυφάσματος σε άμεση επαφή με τις αρχαιότητες, τοποθέτηση
κομματιών διογκωμένης πολυστερίνης (γαριδάκι) και ξύλινων δοκών στήριξης, πλήρωση των ενδιάμεσων κενών με άμμο και στα ανώτερα στρώματα, τοποθέτηση αμμοχάλικου τύπου 3 Α.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
ΣΑΘΡΟΤΗΤΑ > Εγκλωβισμένη υγρασία λόγω κατάχωσης
ΡΩΓΜΕΣ > Μηχανικές καταπονήσεις εργασιών ανέγερσης
ΦΥΤΑ > Μεταφορά σπόρων από τον αέρα
ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΕΙΣ > Μηχανικές καταπονήσεις και υγρασία

ΠΡΩΤΟ ΣΩΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ
Κατά την αποχωμάτωση διαπιστώθηκε πως το Δ τμήμα του Β σκέλους του άνδηρου, παρουσίαζε βαθειές ρηγματώσεις και αποσάθρωση υλικού, ικανές να
προκαλέσουν άμεση κατάρρευση μεγάλων τμημάτων του. Το τμήμα αυτό με ύψος πάνω από 4 μέτρα, είχε και την επιβάρυνση του υπερκείμενου τμήματος του
Μυκηναϊκού τείχους. Σε συνεννόηση με τη Διεύθυνση Συντήρησης πραγματοποιήθηκε εγκιβωτισμός του αποκαλυμμένου τμήματος ως άμεσο σωστικό μέτρο.
Τα στάδια που ακολουθήθηκαν ήταν τα εξής: προστασία του υλικού με μεμβράνη, εφαρμογή στρώσεων γυψόγαζας, ολοκλήρωση γυψονάρθηκα, κατασκευή πλαισίου εγκιβωτισμού και πλήρωση των κενών με περλίτη.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΣΤΕΡΕΩΣΗΣ
Απλή επιφανειακή στερέωση θα ήταν ανεπαρκής για την εξασφάλιση της στατικότητας του συγκεκριμένου τμήματος, καθώς η σαθρότητα του υλικού είναι
εκτεταμένη και σε βάθος. Θα πρέπει να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή διείσδυση του κατάλληλου υγρού στερεωτικού στο σύνολο του όγκου των πλίνθων.
Η εφαρμογή έχει ως εξής:
- Διαχωρισμός του προς στερέωση όγκου του κτίσματος σε 5 επίπεδα και διάνοιξη κάθετων και διαγώνιων οπών, σε ίσες αποστάσεις μεταξύ τους.
Οι διαγώνιες οπές μας επιτρέπουν την πρόσβαση στο υλικό κάτω από την υπερκείμενη μυκηναϊκή λιθοδομή.
- Εφαρμογή στερεωτικού στο 1/5 του αριθμού των οπών και γέμισμα της οπής με χώμα, μέχρι το επόμενο επίπεδο.
- Αναμονή μέχρι τη στερεοποίηση του στερεωτικού και επανάληψη της διαδικασίας στο επόμενο 1/5 των οπών.
- Με την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας σε όλες τις οπές, έχει στερεωθεί το επίπεδο 1’ και συνεχίζουμε σταδιακά, μέχρι το επίπεδο 5΄.
- Η διαδικασία εφαρμόζεται ενόσω το τμήμα παραμένει εγκιβωτισμένο. Ολοκληρώνοντας, εφαρμόζουμε στερεωτικό υλικό με ψεκασμό στις εξωτερικές επιφάνειες.

Η εφαρμογή του στερεωτικού υλικού μόνο στο ¼ του όγκου του κάθε επιπέδου, διασφαλίζει τη στατικότητα του κτίσματος κατά τη διάρκεια των εργασιών. Η
εφαρμογή στο σύνολο του όγκου των επιπέδων πιθανά θα δημιουργούσε προβλήματα, λόγω της μείωσης της αντοχής του υλικού κατά τη διάρκεια της υγρής
φάσης του στερεωτικού. Η διάρκεια έγχυσης του υγρού στερεωτικού κάθε φορά, θα είναι ανάλογη με την εξέλιξη του εμποτισμού. Ο χρόνος και η ποσότητα ροής
του στερεωτικού εσωτερικά στις οπές θα προκύψει μετά από εργαστηριακές δοκιμές. Σε ιδανικές συνθήκες, η διαδικασία θα παρακολουθείται με φασματογράφο.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την προϊσταμένη της Θ΄ ΕΠΚΑ, Δρ. Αλεξάνδρα Χαραμή, για την παρότρυνση και τη στήριξή της στη διαδικασία της παρούσας ανακοίνωσης, καθώς και για την
άδειά της για χρήση του φωτογραφικού υλικού των ανασκαφών. Επίσης, θέλουμε να ευχαριστήσουμε την αρχαιολόγο Δρ. Αντωνία Λιβιεράτου, για τα αρχαιολογικά δεδομένα του χώρου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: